سوسک چه طور بدون سر زنده می ماند؟
به گزارش کادایف، سوسک ها برای ما یک حشره مزاحم هستند و ما همیشه از روشهای بسیاری برای از بین بردن آنها استفاده می نماییم، اما قسمت هولناک ماجرا اینجاست که سوسک ها می توانند روزها بدون سر خود زنده بمانند و بدن آنها به کار خود ادامه می دهد.
به گزارش کادایف به نقل از خبر آنلاین، این ادعا که یک حشره می تواند بدون سر زنده بماند، غیرواقعی به نظر می آید، اما هر چقدر هم که این ایده شبیه به داستان یک فیلم هولناک به نظر برسد، علم پشت آن قابل اثبات است.
به نقل از ایسنا، بر خلاف مهره داران که ضربان قلب و تنفس آنها به کنترل مرکزی مغز بستگی دارد، خیلی از حشرات با چندین مرکز عصبی نیمه مستقل عمل می کنند. همچون این حشرات سوسک ها خصوصاً راسته «سوسری ها»(Blattodea) هستند. جالب اینجاست که بدن آنها حتی بعد از قطع شدن سر هم می تواند به کار خود ادامه دهد.
این بدان معناست که بدن بدون سر سوسک هنوز می تواند نفس بکشد، حرکت نماید و برای روزهای زیادی زنده بماند. «اسکات تراورس»(Scott Travers)، زیست شناس تکاملی «دانشگاه راتگرز» (Rutgers University) برپایه تحقیقات بیولوژیکی خود، این مورد را توضیح داده است.
سر در انسان و سایر مهره داران، اندامی است که می توان آنرا مرکز فرماندهی عملکردهای حفظ حیات درنظر گرفت. ضربان قلب، تنفس و حتی تنظیم متابولیسم بدن ما همگی به مدارهایی در ساقه مغز بستگی دارند که نمی توان آنها را نادیده گرفت.
قطع سر به افت فوری فشار خون، خونریزی سریع، قطع تنفس و در نهایت مرگ در عرض چند دقیقه منجر می شود. به این علت است که بریده شدن سر از نظر فیزیولوژیکی همیشه کشنده است. از طرف دیگر، سوسک ها موجودات بسیار متفاوتی هستند. بدن آنها برای رویارویی با چالش های شدید ساخته شده که تا حدودی به سبب ساختار سیستم داخلی آنهاست.
بزرگترین تفاوت بدن سوسک ها سیستم گردش خون آنهاست. پژوهشی که در مجله «The American Cockroach» به چاپ رسید، نشان داده است سوسک ها دارای یک سیستم گردش خون باز هستند. این بدان معناست که مایع بدن آنها موسوم به «همولنف»(Hemolymph) به جای پمپاژ شدن در یک شبکه محکم از رگ های خونی با فشار بالا، مستقیماً اندام ها را در یک حفره شست وشو می دهد.
از تمام مهم تر، این تفاوت بدان معناست که یک سوسک بعد از از دست دادن سر خود، مانند پستان داران از خونریزی نمی میرد. خون زخم گردن نسبتاً سریع لخته می شود و از آنجائیکه نیاز به فشار خون بالا برای عبور همولنف از مویرگ های ریز نیست، اندام های حیاتی به صورت غیرفعال به دریافت مواد مغذی ادامه می دهند.
این امر خیلی مهم است. بدون خرابی پمپ مرکزی، بافت های بدن بلا فاصله به کمبود اکسیژن یا مواد مغذی گرفتار نمی شوند. در عوض، تا وقتی که ذخایر بدن حشره به سبب کم آبی و تقاضای متابولیک به انتها نرسیده باشد، در سطح کاهش یافته، اما پایدار به فعالیت خود ادامه می دهند.
پژوهشی که در مجله «Smart Materials and Structures» به چاپ رسید، نشان داده است یکی دیگر از علل اصلی زنده ماندن سوسک ها بدون سر، نحوه تنفس آنهاست. پستان داران به ریه ها و ریتم تنفسی کنترل شده توسط مغز وابستگی دارند، اما سوسک ها اینگونه نیستند.
سوسک ها بوسیله سوراخ های تنفسی کوچکی که در امتداد قفسه سینه و شکم آنها قرار دارند، تنفس می کنند. این سوراخ ها به شبکه ای از لوله های تنفسی متصل هستند که اکسیژن را مستقیماً به بافت ها می رسانند. از آنجائیکه این سیستم به جریان هوای ایجادشده توسط حرکات دهان یا سر متکی نیست، عمل تنفس حتی با جدا شدن سر هم می تواند ادامه یابد. به این علت است که قطع شدن سر، منبع اکسیژن سوسک را قطع نمی کند.
شاید جذاب ترین سازگاری مشاهده شده در سوسک ها از دیدگاه عصب شناسی، نحوه عملکرد سیستم عصبی آنها باشد. مغز مهره داران، حرکت ها و دستورهای فیزیولوژیکی را دیکته می کند. در مقابل، سوسک ها دارای یک سیستم عصبی غیرمتمرکز هستند. این سیستم عصبی از گانگلیون ها -خوشه هایی از سلول های عصبی- ساخته شده است که در امتداد طول بدن پراکنده شده اند.
هر بخش از بدن سوسک دارای گانگلیون اختصاصی خود است که می تواند رفلکس های موضعی و الگوهای حرکتی را کنترل کند. این دلیل دیگری است برای اینکه چرا سوسک می تواند بدون سر راه برود، رفلکس های اولیه را به نمایش بگذارد و به لمس پاسخ دهد. مدارهای عصبی که آنها را کنترل می کنند، هنوز در بدن وجود دارند.
پژوهشی که در مجله «Physiological Psychology» در رابطه با حشرات همچون سوسک های سربریده و گانگلیون های جداشده انتشار یافت، نشان داده است که یادگیری ساده یا پاسخ های رفلکسی می توانند حتی بعد از جدا شدن سر هم ادامه یابند، چونکه این عملکرد توسط گانگلیون های پایینی هدایت می شود.
سوسک چه مدت می تواند بدون سر زنده بماند؟ مدت زمان دقیقی که یک سوسک می تواند بعد از جدا شدن سرش زنده بماند، به شرایط گوناگونی مانند رطوبت و بالا بودن ذخایر آب داخلی بستگی دارد. مشاهدات تجربی و آزمایش ها اغلب گزارش می دهند که سوسک های بدون سر می توانند از چند روز تا بیشتر از یک هفته زنده بمانند. نکته قابل توجه این است که آنها در اثر کم آبی یا گرسنگی می میرند، نه در اثر بریده شدن سر.
یک توضیح که اغلب ذکر می شود، این است که سرعت متابولیسم آهسته و فیزیولوژی کارآمد و کم انرژی سوسک ها به آنها امکان می دهد تا مدت زمان شگفت آوری بدون غذا یا آب دوام بیاورند. با این وجود، هنگامی که یک سوسک بدون سر آب داخلی را از دست می دهد، کم آبی بدن در عرض حدود یک هفته کشنده می شود، چونکه دهان را برای به دست آوردن مجدد منابع جدید ندارد.
به رغم داستان های گوناگونی که در رابطه با سوسک های بدون سر به عنوان آفات فناناپذیر وجود دارد، پژوهش های بسیار کمی وجود دارند که به صورت ویژه مدت زمان بقای سوسک های سربریده شده را در وضعیت کنترل شده بررسی نمایند. به همین دلیل، خیلی از اطلاعات موجود از تحقیقات آناتومیک و فیزیولوژیکی در رابطه با زیست شناسی حشرات و کنترل عصبی آنها به دست آمده اند.
بنابراین، باآنکه گزارش های روایی و توضیحات بیولوژیکی قوی هستند، اما بررسی های سیستماتیک که مدت زمان دقیق بقا یا نتایج تناسب اندام سوسک های بی سر را اندازه گیری می کنند، محدودیت دارند. با این وجود، داستان ها پیرامون سوسک های بی سر همچنان ادامه دارند، چونکه ریشه آنها در فیزیولوژی حقیقی حشرات است، نه خیال پردازی.
به طور خلاصه به گزارش کادایف به نقل از خبر آنلاین، این ادعا که یک حشره می تواند بدون سر زنده بماند، غیرواقعی به نظر می رسد، اما هر چقدر هم که این ایده شبیه به داستان یک فیلم ترسناک به نظر برسد، علم پشت آن قابل اثبات است. سر در انسان و سایر مهره داران، اندامی است که میتوان آن را مرکز فرماندهی عملکردهای حفظ حیات در نظر گرفت. یک توضیح که اغلب ذکر می شود، اینست که سرعت متابولیسم آهسته و فیزیولوژی کارآمد و کم انرژی سوسک ها به آنها امکان می دهد تا مدت زمان شگفت آوری بدون غذا یا آب دوام بیاورند.
منبع: كادایف
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب